Gio Linh (Quảng Trị): Lưu truyền nét đẹp văn hóa hội đu xuân Làng Lan Đình, xã Gio Phong

Hoàng An - Hồ Thanh Thoan (TTDNO) | Thứ năm - 25/02/2021 04:03
Trải qua gần 5 thế kỷ, tại làng Lan Đình, xã Gio Phong, huyện Gio Linh, tỉnh Quảng Trị. Tại đây,có di tích hàng rào điện tử Macnamara Dốc Miếu nằm sát với địa phương, từ khi có tên làng cho đến nay là cả một quá trình xây dựng, bảo vệ quê hương theo suốt chiều dài lịch sử. Ngoài việc làm ăn, sinh sống, bảo tồn nòi giống, người dân Lan Đình đã góp một phần sức nhỏ của mình vào việc kiến thiết, chung tay với nhân dân cả nước bảo tồn, phát triển để có những bước đi vững chắc qua từng thời kỳ lịch sử. 
! Hội đu xuân làng Lan Đình, Gio Phong, Gio Linh Ảnh HỒ THANH THOAN

Được biết, phong tục tập quán ở làng cũng chịu sự ảnh hưởng từ thời phong kiến như những địa phương khác, ngày xưa họ nhuộm răng, ăn trầu. Việc làng, việc họ, đám cưới, đám tang... đều được tổ chức hết sức chu đáo, mỗi khi trong làng có người qua đời, thì tất cả bà con đều đứng ra cùng lo các nghi lễ để đưa tiễn người mất về nơi an nghĩ cuối cùng, lúc gặp tai ương hoạn nạn, hoàn cảnh khó khăn, mọi người sẵn sàng giúp đỡ lẫn nhau đến cùng. Về hôn lễ quy định rất chặt chẽ: Trai chưa vợ phải lấy gái chưa chồng, trừ trường hợp ngoại lệ, có thể vì lý do nào đó như lỡ thời hoặc đi bước nữa thì không nằm trong quy ước của làng. Trước khi lập gia đình, chàng trai thường phải làm rễ một thời gian khá dài ở nhà gái và tuần tự đi qua đủ sáu nghi lễ mới được cưới vợ. Thời bấy giờ do ảnh hưởng các tập tục xa xưa nên các cặp vợ chồng thường ít được biết mặt nhau để tìm hiểu, tâm sự, việc cưới xin chủ yếu do ông bà, cha mẹ định đoạt, sắp xếp.

Cùng với đó, nghề nghiệp chủ yếu là thuần nông, quanh năm với ruộng đồng, vườn tược, đất ở cũng như đất canh tác một phần là bazan, một phần là đất màu trồng trọt, những lúc nông nhàn, bà con thường làm thêm nghề đan lát thúng, mủng, rổ, rá, dần, sàng, nông, nia, sọt, giỏ... bằng tre, nguyên liệu được trồng sẵn tại địa phương khá nhiều, sau đó đưa ra các chợ lân cận khắp vùng bán để tăng thêm thu nhập. Ngày nay, do cuộc sống được nâng lên một bước nên các dụng cụ sinh hoạt hàng ngày được thay thế bằng nhiều chất liệu khác nhau như nhựa, mây, sắt, inox..., nghề đan lát truyền thống của làng có phần chửng lại.

Đồng thời, đời sống văn hoá tinh thần, ngoài quan hệ làng nước, dân làng ngày xưa ít có điều kiện để học hành đến nơi, đến chốn. Tuy nhiên, trong làng vẫn có nhiều người văn hay chữ tốt, thi đậu các khoa thi Hương, thi Hội, thi Đình do Nhà nước thời phong kiến tổ chức và được làm quan trong triều đình, phong tặng chức tước. Điển hình, ngài Trần Đại Lang, làm quan đến chức Tứ Trụ (1 trong 4 vị quan lớn dưới vua) và cũng là ngài Tiền Khai Khẩn vùng đất này. Lúc ngài mất, dân làng lập miếu thờ và phong mộ tại Xóm Chùa, trên miếu Ngài được khắc hai câu đối của Vua ban tặng.

Đặc biệt, ở làng Lan Đình có một nét đẹp văn hóa nổi bật mà đến nay vẫn được lưu truyền và duy trì đều đặn, đó là hội đu ngày Xuân mỗi khi tết cổ truyền dân tộc lại về.

Song song đó, hội Đu xuân có từ bao giờ không ai biết, chưa có sử sách nào nhắc tới. Theo truyền ngôn của các cụ cao niên ở địa phương cho biết: Đu xuân ở đây đã có từ lâu, là một trong những trò chơi của những ngày tết Nguyên Đán khá hấp dẫn, là môn thể thao dân tộc được giới trẻ rất thích, đây là dịp để trai, gái gặp gỡ, vui chơi với nhau tìm hiểu nên vợ, nên chồng. 

Cứ mỗi độ xuân về, dân trong làng họp lại để chuẩn bị tổ chức, có sự phân công, bàn bạc cụ thể. Một cây Nêu thật cao được dựng lên từ ngày 30 tết đến hết ngày mùng 7 tết mới hạ, cây nêu và dàn đu được dựng tại một địa điểm sẽ diễn ra lễ hội hoặc nơi sinh hoạt cộng đồng để mọi người dân đều có thể tham gia. Thông lệ của làng, sau khi hạ nêu còn làm lễ Xuống Đồng để cầu cho bà con luôn gặp nhiều điều may mắn, làm ăn thuận lợi và mùa màng bội thu. 

Chính vì vậy, trong những ngày tết, khi đến với làng Lan Đình, chúng ta sẽ thấy rất nhiều nam thanh nữ tú, xinh xắn, thanh lịch trong trang phục ngày hội cùng tham gia vào cuộc chơi này, cứ như thế từ đời này truyền lại qua đời khác với một sức sống bền bỉ, sức lôi cuốn mạnh mẽ đã khiến hội đu Xuân trở thành một nét văn hóa đẹp trong tập quán đón tết của người dân xã Gio Phong nói chung và làng Lan Đình nói riêng. 

Cây đu được trồng bởi 4, 6 hay 8 cây tre dài, vững chắc để chịu được sức nặng của ít nhất từ 2 người trở lên cùng với lực đẩy quán tính, còn hai cây tre nhỏ hơn dùng làm cần đu, sao cho vừa với tay người cầm là được. Trong nhún đu bao gồm có nhún đu “đôi” và nhún đu “đơn” nhưng hấp dẫn nhất vẫn là đu đôi giữa nam và nữ. Đây là một môn thể thao mang tính phồn thực đòi hỏi sự khéo léo, dẻo dai, sự dũng cảm ở mỗi người chơi. Theo luật chơi, thì mỗi người chơi đu đều có thể tùy ý lựa chọn bạn đu sao cho hợp đôi nhất để đạt được sự hợp tình, hợp ý theo đó mới đạt được đến hiệu quả cao trong nghệ thuật biểu diễn vừa thuần thục, nhanh nhẹn, tinh tế và quan trọng nhất là biết cách để không bị văng ngã khỏi đu. 

Qua đó, đu nhún càng mạnh thì càng lên cao, cần đu đưa lên vun vút, từ bên nọ sang bên kia và khi cần đu lên ngang với ngọn đu là hay nhất, nhiều khi đu bay ngang ngọn đu một vòng. Ban tổ chức còn treo giải thưởng ở ngang ngọn đu để người đu giật giải. Cuộc chơi cũng đòi hỏi phải có cơ duyên, do vậy lúc có người bắt được đu thì những người khác xung quanh sẽ không ai tranh nữa, đó là cũng quy định chung của ban tổ chức hội đu. Khi đang đu mà người chơi muốn xuống sẽ báo hiệu cho người khác bằng cách khép tay đu lại vòng qua ngực và nhường chỗ cho người khác tiếp tục cuộc vui, người chơi tiếp theo phải đỡ đu, nghĩa là phải chọn lúc đu gần xuống mặt đất để giữ đu đứng lại, người trên đu sẽ nhường cho người đến sau thay phiên, nếu không giữ lại được thì đành phải chờ, cứ như thế liên tục từ lớp này qua lớp khác. Muốn đạt độ an toàn cao, đôi khi cũng có thêm dây bảo hiểm để tránh sự sợ hải cho những người thể lực kém.

Những đôi trai gái đánh đu luôn ở vào trạng thái hưng phấn cao, còn người xem và thưởng thức cũng reo hò, la hét ầm ỷ, trầm trồ, cười nói hoặc bình luận xen lẫn vào những tiếng trống liên hồi. Có những năm ban tổ chức đã đặt ra cuộc thi để trao giải thưởng. Những người lớn tuổi trong làng đã qua kinh nghiệm sẽ căn cứ vào trình độ đu đẹp, độ nhún nhịp nhàng của các cặp đu mà so sánh để xếp hạng, ngoài ra còn đánh giá về dáng vóc, cách ăn mặc của hai người, khi đu phải giữ được nét mặt tươi tĩnh, tự nhiên, ăn ý với nhau, động tác phải nhịp nhàng, nụ cười phải đằm thắm, duyên dáng. Phần thưởng không nhiều, chỉ để động viên tinh thần là chính, ngày xưa các cụ thường trao bằng vải, bằng nếp, bằng sản vật, còn bây giờ thì trao giải bằng mứt, bánh, chè gói hoặc một ít tiền nhưng không lớn.

Song song đó, Hội đu xuân có sức thu hút không chỉ với những người chơi mà còn cho cả những người xem, cổ vũ, đặc biệt nhất là với giới trẻ, không kể địa phương này, địa phương khác, vì đây chính là dịp để trai gái gặp gỡ giao lưu, cùng nhau đua tài, chuyện trò, tìm hiểu và tiến tới hôn nhân hạnh phúc.

Tại Việt Nam, Hội đu được hình thành đầu tiên từ phía Bắc, bỡi vậy lễ hội này vẫn được duy trì đều đặn ở các địa phương như huyện Thủy Nguyên, huyện An Lão (TP Hải Phòng), huyện Côn Sơn (tỉnh Hải Dương), huyện Can Lộc (tỉnh Hà Tĩnh) ... Đối với đồng bào dân tộc thiểu số ở vùng Tây Bắc, người Mường ở Văn Chấn (tỉnh Yên Bái) cũng giữ được truyền thống chơi đu ngày xuân. Thời gian vui chơi thường kéo dài từ 30 tết đến rằm tháng giêng. Hoặc do có những nơi xưa kia chỉ làm một vụ nên sau tết là lúc nông nhàn họ có thể chơi đu hết cả tháng giêng. Nhưng nếu chơi cả ngày thì chỉ có từ 30 tết đến hết mùng 4, còn lại thường chơi vào ban đêm.

Trước khi bước vào hội đu người già có uy tín trong làng, bản sẽ tiến hành lễ cúng đu nhằm báo với tổ tiên trời đất rằng mùa xuân đã về. Già làng cũng cầu khấn các vị thần linh phù hộ cho người dân trong địa phương được mạnh khỏe, mưa thuận gió hòa, mùa màng tốt tươi và họ cũng có quy định: Chỉ những nam thanh nữ tú chưa có gia đình mới được tham gia vào cuộc chơi. Bước vào hội đu, tất cả mọi người cùng nhau hát một câu khai hội. Cứ như vậy, người hò người đáp làm cho không khí của hội xuân diễn ra hết sức lãng mạn, vui vẻ, bay bổng theo từng câu hát giao duyên của bản làng.

Đặc biệt, chúng ta không thể quên ơn những người đã nằm xuống, những bậc tiền bối đã có công rất lớn với đất nước đã sáng tạo ra những trò chơi dân gian, những lễ hội văn hóa đậm chất dân tộc mà còn lưu truyền đến bây giờ. Bỡi vậy, việc thờ phụng tổ tiên, ông bà là nghĩa vụ và trách nhiệm vinh quang của lớp người hiện tại và những thế hệ nối tiếp về sau.

Người dân Lan Đình cũng vậy, dù họ sinh sống bất cứ ở đâu, đều luôn có một cuộc sống thật tốt đẹp và có ý nghĩa để khỏi phụ lòng cha ông đi trước. Luôn thể hiện tính Trung Hiếu, Nhân Nghĩa với truyền thống: “Uống nước nhớ nguồn – Ăn quả nhớ người trồng cây”.

Hội đu Xuân của làng Lan Đình không đơn thuần thể hiện tinh thần vui chơi thể thao, thượng võ của nam thanh, nữ tú ở địa phương mà còn mang ý nghĩa bảo tồn, phát huy giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc cùng với các trò chơi dân gian truyền thống khác. Sau khi kết thúc, các vị chức sắc, các đoàn thể trong làng cùng ngồi lại rút kinh nghiệm để tổ chức tốt hơn cho năm sau. 
 
Hội Đu Xuân làng Lan Đình, Gio Linh Ảnh HỒ THANH THOAN

Tin rằng, những trò chơi dân gian này mãi mãi được lưu truyền vì một phong tục tập quán mang đậm dấu ấn nét bản sắc của một làng quê để tưởng nhớ đến công ơn của tổ tiên đã dày công tìm kiếm, sáng tạo, sắp đặt những môn thể thao phù hợp với nông thôn, làng mạc, với con người của từng vùng miền trên các địa phương của người dân Việt.

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá

Click để đánh giá bài viết
Загрузка...
15/09/2021
Hưởng ứng “Thư kêu gọi kiều bào và cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài” của Chủ nhiệm Ủy ban về Người Việt Nam ở nước ngoài Thành phố Hồ Chí Minh.
12/09/2021
Không ngại nguy hiểm và vất vả để người dân yên tâm ở nhà, nhiều tháng qua Đoàn thanh niên các phường trên địa bàn TP. Thủ Đức nói chung và phường...
16/09/2021
Với mong muốn chung tay cùng các tỉnh thành phố phía Nam vượt qua đại dịch, Trung tâm Chiến lược và Đổi mới Sáng tạo miền Trung – Tây Nguyên (thuộc...
18/09/2021
Ngày 18/9/2021, Hội Chữ Thập đỏ TP.HCM, CLB Chuyến xe nghĩa tình Chữ Thập Đỏ đã phối hợp với Ban Liên lạc Hội đồng hương huyện Bình Đại tại TPHCM tổ...
17/09/2021
Mới đây, Công đoàn Cơ quan Chính quyền thành phố Thủ Đức phối hợp Hội Chữ thập đỏ và Thành đoàn thành phố tổ chức hiến máu nhân đạo trong giai đoạn...
13/09/2021
Gần đây phổ biến hình thức tiếp thị, bán bảo hiểm trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới qua mạng, với giá rẻ hơn so với mức quy định...
12/09/2021
Trong bối cảnh cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 đòi hỏi nguồn nhân lực Việt Nam phải chuyển biến đột phá từ lao động thủ công sang lao động có trình độ...
17/09/2021
Lãnh đạo một ngân hàng thương mại ở Hà Nội cho biết hầu hết xe được ngân hàng thanh lý là tài sản đảm bảo khoản vay. Do khó khăn, khách hàng không thể...
13/09/2021
Chủ xe ô tô đi vào làn thu phí không dừng nhưng trong tài khoản không đủ tiền trả sẽ bị xử phạt tới 2 triệu đồng.
13/09/2021
Chiều ngày 13/9/2021, Công an huyện Ea H’leo đã tổ chức vận chuyển 01 tấn gạo và 150 thùng mì tôm để hỗ trợ người dân bị ảnh hưởng bởi dịch COVID – 19...
09/09/2021
Ngày 9/9/2021, Tạp chí Thuế tổ chức công bố và phát động cuộc thi viết về Thuế với thương mại điện tử. Cuộc thi được tổ chức và phát động nhân Ngày...
17/09/2021
Ngày 17/9, Ủy ban MTTQ Việt Nam TP Hà Nội đã tổ chức tiếp nhận 1 triệu bộ kit xét nghiệm Realtime RT-PCR trị giá 6 triệu Euro (tương đương 162 tỷ...

BÀI MỚI CẬP NHẬT

05:38 - 18/09/2021
Ngày 17/9, Công an tỉnh Quảng Bình cho biết, vừa quyết định khởi tố vụ án, khởi tố bị cán và lệnh tạm giam 4 tháng đối với Cao Tiến Dũng (sinh năm 1982), trú tại xã Quảng Xuân, huyện Quảng Trạch, tỉnh Quảng Bình, Tổng Giám đốc kiêm Chủ tịch HĐQT Công ty Cổ phần Gold Game Quảng Bình về hành vi lừa đảo, chiếm đoạt tài sản.

Đọc nhiều nhất

Nên xem

09:15 - 10/06/2021
Ngày 10/6/2021, UBND TP Bảo Lộc (tỉnh Lâm Đồng) đã ra quyết định phạt tiền 7,5 triệu đồng đối với bà Lê Hoàng Ngọc Thy (42 tuổi, thường trú tại phường Linh Tây, TP Thủ Đức, TP.HCM) là chủ thẩm mỹ viện Minh Châu Asian (toạ lạc tại 42 Nguyễn Công Trứ, TP Bảo Lộc, tỉnh Lâm Đồng) vì có hành vi không chấp hành các biện pháp phòng dịch Covid - 19. 
Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây