Những phận đời chông chênh theo con nước ở xóm chài cuối cùng giữa lòng Sài Gòn

Đức Vượng (thegioianh.vn) | Chủ nhật - 03/05/2020 04:07
Giữa Sài Gòn thỉnh thoảng người ta vẫn bắt gặp xóm chài có vài chiếc ghe nhỏ tụm lại với nhau dưới chân cầu, lênh đênh theo con nước sống 3-4 đời trên đó. Trong số đó, họ ít ai được học hành đến nơi đến chốn, cứ bám vào dòng sông, con lưới. Cái ăn, cái mặc, học hành của cả gia đình phụ thuộc vào sự nặng nhẹ của từng mẻ lưới.
Nghiệp chài lưới

Chiều dần xuống, trên xóm chài còn lại duy nhất tại TP.HCM, nằm lọt thỏm dưới chân cầu Bình Lợi, vài chiếc thuyền nhỏ rách nát, nằm cạnh nhau như cố xua đi vẻ côi cút. Những chiếc thuyền che chở lúc nắng mưa, gió giông, những tay lưới đã cũ mòn theo con nước, năm tháng gần như là tài sản quý nhất của những người dân nơi xóm chài. Thế hệ này qua đi, thế hệ khác lại nối nghiệp rồi sống trên còn thuyền chòng chành ấy và canh cánh nỗi lo có thể bị xoá sổ lúc nào không hay.  
 
h
Xóm chài cuối cùng nằm dưới chân cầu Bình Lợi

Anh Nguyễn Ngọc Ái (sinh năm 1979, con trai cụ Liêm) nối nghiệp cha từ chiếc thuyền, con lưới đã sờn mà ông để lại. Các con của anh lần lượt ra đời, rồi cũng gắn với nghiệp chài lưới. Như mọi ngày, khi mặt trời vừa rải ráng chiều trên sông là cha con anh lại chuẩn bị cho đêm mưu sinh. Vốn liếng của nghề chỉ là tay lưới, cái chài và sự may rủi của nghiệp sông nước. 

Cuộc mưu sinh của dân chài phụ thuộc hoàn toàn vào con nước, nước ròng sớm thì nghỉ sớm, nước lên muộn thì phải trắng đêm. “Hàng ngày, có 2 đợt nước lên xuống, một đợt vào buổi trưa muộn, đợt thứ 2 vào khoảng hơn 7h tối. Chúng tôi phải canh giờ nước xuống là bắt đầu chèo thuyền đi đánh cá. Thường thì buổi đêm nước ròng đánh sẽ được nhiều hơn nhưng thời gian ngắn nên phải tận dụng mới kiếm được chút ít, chứ để nước lên cao thì xem như trắng tay ra về. Mấy chục năm nay, chúng tôi đã quen với việc chay đua theo con nước mưu sinh”, anh Ái cười nói. 

Mỗi khúc sông, người đánh cá sẽ lựa chọn đồ nghề khác nhau. Chỗ nước cạn thì giăng lưới đủ cỡ, chờ khoảng dăm ba tiếng mới tới gỡ cá bỏ vào khoang. Trong lúc chờ đợi, họ tận dụng thời gian, dùng chài ra đoạn sâu hơn quăng vài mẻ. Việc quăng chài không phải ai cũng làm được vì nó rất khó, đòi hỏi kỹ thuật quăng nếu không chài sẽ không bung ra đều để bắt được cá. Ban đầu, những người dân ở đây chân tay cũng vụng về, lóng ngóng, lâu dần, chài lớn hay nhỏ họ đều quăng thành thạo. Nhiều lần quăng xong, chài mắc phải cọc sắt, gỗ hay rác, nằm sâu dưới bùn, họ lại phải trầm mình lặn xuống gỡ ra mới được. Mỗi lần như vậy đã không thu được gì, đồ nghề bị rách phải sắm lại cái mới. Không chỉ vậy, có những lần chiếc ghe nhỏ, cũ nát bị chìm, bao nhiêu tôm cá đi hết, những người thợ chài cố vớt nó lên rồi buồn bã, mệt mỏi chèo về. 

Nay nước trên sông ô nhiễm, cá tôm ngày một cạn kiệt nên việc đánh bắt khó khăn, thu nhập chẳng được là bao. “Khoảng hơn chục năm trước, cá tôm trên đoạn sông này đầy nhóc. Chỉ cần vài ba tay lưới, quăng mấy lượt chài là đầy khoang thuyền, mà lại toàn cá to, đắt tiền. Vì thế có tới mấy chục hộ sống ở đây hành nghề chài lưới. Nay khổ cực, trắng đêm cũng chỉ kiếm đủ tiền cơm áo qua ngày. Không bám trụ được với nghề, nhiều gia đình đã phải bỏ lên bờ kiếm việc khác, nên nay chỉ còn gần chục hộ”, người đàn ông cho hay. 
Nguồn cá tự nhiên ngày một giảm, những người đánh cá trong xóm chài nay phải sống nhờ những con cá phóng sinh vô tình mắc vào lưới. Dù biết rằng bắt những con cá ấy là “mắc tội” nhưng họ cũng đánh nhắm mắt vì miếng cơm manh áo. 

Những phận đời chông chênh theo con nước

Sau những giờ lênh đênh mưu sinh, họ trở về với tổ ấm của mình. Những chiếc thuyền mà người dân ở đây luôn xem là nhà đều đã cũ, chắp vá nhiều lần. Họ dùng vài tấm tôn dựng thành lên cao chừng hơn 1 m, tấm bạt bao quanh che mưa, chắn nắng. Theo năm tháng chúng đã hư, chỉ cần cơn mưa tạt qua là cả người lẫn đồ đạc phía trong ướt nhẹp, ngồi co ro chịu lạnh.  

Suốt mấy chục năm qua xóm chài này dường như sống biệt lập với thế giới bên ngoài. Mọi sinh hoạt đều quanh quẩn trên chiếc thuyền nhỏ. Gia đình anh Ái có 2 thuyền, một dành để 4 người ngủ, còn cái thì nấu nướng, bỏ đồ đạc. Cụ Ngô Thị Liêm (83 tuổi, mẹ anh Ái) thở dài than: “Thuyền cũ quá nên không biết bao nhiêu lần nước vào, chìm nghỉm. Tôi phải canh mỗi tiếng tát nước một lần. Mấy chục năm qua, chưa đêm nào cả nhà được ngủ ngon vì phải tỉnh dậy tát nước vài lần”.  

Họ đã quá quen với việc chật chội, thiếu thốn đủ bề. Đến những thứ thiết yếu như điện, nước sạch còn quá xa xỉ với họ. Hàng ngày, chờ nước sông lên cao, trong hơn, họ múc lên lấy nước để tắm giặt. Nước nấu cơm được ưu tiên mua bình 20l rồi dùng tiết kiệm. Còn điện thì càng xa vời hơn, nhà nào cũng đèn pin hay cây đèn dầu, chỉ thắp khi cần thiết còn đâu lọ mọ như người mù. 

“Thấy khổ quá, mấy hộ dân trên bờ gần đây cho nối ống nước sạch ra dùng rồi trả tiền họ nhưng sợ tốn kém nên chúng tôi vẫn phải tắm giặt nước sông, xong rồi dội lại ít nước sạch. Họ cho nối điện, song mẹ tôi từ khi sinh ra chưa bao giờ được dùng điện nên bảo không quen, sợ bị diện giật nên không cho nối”, anh Ái chia sẻ. 

Gắn với nghiệp chài lưới mấy chục năm qua, họ đã cảm nhận hết cái khổ, nguy hiểm của nghề và việc sống tạm bợ trên những chiếc thuyền lênh đênh. Đa phần những người đàn ông ở đây đều mắc bệnh đau khớp do ngâm mình lâu dưới nước, chưa kể là những bệnh ngoài da, hô hấp. Nỗi đau thân xác ấy chưa bằng nỗi đau tinh thần mà người dân nơi xóm chài phải gánh chịu. Những đứa trẻ lớn được vài ba tuổi đều qua đời vì bệnh tật, để lại trong lòng người dân xóm chài nỗi lo lắng, sợ hãi. Những đứa còn sống thì canh cánh nỗi lo về tương lai mù mịt

Cụ Liêm là người lớn tuổi nhất xóm chài và có đến 75 năm lênh đênh trên sông nước. 7 tuổi, ba mẹ mất, cụ phải đi ở đợ cho nhà người ta rồi được nhận làm con nuôi, hành nghề đan lưới, đánh cá. Vợ chồng cụ sinh được 7 người con nhưng mất 4 người đã qua đời vì nghèo đói, bệnh tật từ nhỏ. Bằng nghề chài lưới, vợ chồng bà nuôi 3 người còn lại khôn lớn thành gia lập thất. Sau khi người chồng qua đời, bà ở cùng gia đình anh Ái cho đến nay. 

Đến đời anh Ái cũng lập gia đình rồi sinh được 3 người con nhưng 2 đứa đã ra đi vì bệnh tật. Lần lượt tiễn đưa các con, lòng họ đau như cắt. Người cha bùi ngùi tâm sự: “Lúc đó nghĩ “trời sinh voi, trời sinh cỏ”, chỉ cần lo cho chúng no bụng là được còn học hành thì không cần. Mấy đứa quanh quẩn bò quanh thuyền, đến khi đi được thì chạy lên đến bờ đê chơi. Sống trên thuyền, đêm xuống lạnh co ro, phía dưới nước bốc mùi hôi, thế mà mãi rồi thành quen. Ai ngờ được nó lại là nơi phát sinh nhiều bệnh tật khiến bọn nhỏ ở đây ra đi sớm như vậy”. 

Sát thuyền anh Ái là thuyền gia đình bà Hinh. Vợ chồng bà có 5 người con thì đã 2 đã qua đời vì những cơn gió độc trên sông. Sống trên ghe không đủ ấm, nước sông bị ô nhiễm nên bệnh ban trắng khiến những đứa trẻ ở đây lần lượt mắc phải. 

Tương lai của những đứa trẻ còn lại ở xóm chài cũng chẳng tươi sáng hơn. Từ nhỏ, chúng đã quen với con nước, mái chèo chòng chành trên sông, biết bơi trước khi biết mặt chữ. Bùn đất, cá tôm nhường chỗ cho những món đồ chơi của tuổi thơ. “Con trai tôi năm nay đã 13 tuổi nhưng theo cha đi đánh cá mất 8 năm rồi. Nó học đến lớp 2 rồi nghỉ ở nhà chèo ghe cho ba thả lưới. Nhỏ thó, chân tay còn yếu, thế mà nó quăng chài, thả lưới thoăn thoắt. Vợ chồng tôi khuyên dữ lắm nó mới bỏ nghề lên bờ xin làm thợ hồ. Mong sao tương lai nó sẽ kiếm đủ tiền, cất ngôi nhà nhỏ trên bờ mà sống”, người cha ánh mắt xa xăm nhìn về phía dòng sông nước lên. 
 
h
Cụ Ngô Thi Liêm (83 tuổi) 

Dù vất vả, luôn bị cái nghèo đeo bám nhưng dân xóm chài luôn sẵn sàng chia sẻ với đời theo cách riêng. Họ cứu người đuối nước, vát xác người trên sông, đưa đò tiễn biệt một kiếp người. Màn đêm buông xuống, người dân xóm chài lại í ới nhau, cặm cụi, lam lũ mưu sinh. Họ luôn mơ về một ngày nào đó con cháu mình được biết đến con chữ, được lên bờ. “Ước gì được cái nhà cho bà nội ở, không thì được cái xuồng như nhà chú Chúc, để bà nội không phải lo tát nước”, ước mơ giản dị của cậu bé 13 tuổi.  

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá

Click để đánh giá bài viết
Загрузка...

BÀI MỚI CẬP NHẬT

04:48 - 26/11/2020
Mới đây, Công ty cổ phần FPT (Mã chứng khoán: FPT) công bố kết quả kinh doanh 10 tháng đầu năm 2020 với doanh thu và lợi nhuận trước thuế (LNTT) lần lượt đạt 23.635 tỉ đồng và 4.349 tỉ đồng, tăng 7,4% và 8,9% so với cùng kì năm ngoái. Biên LNTT đạt 18,4% so với 18,1% cùng kì.

Đọc nhiều nhất

Nên xem

04:24 - 26/11/2020
Với việc vi phạm các quy định về hành nghề vượt quá phạm vi chuyên môn được phép, lập hồ sơ, bệnh án nhưng không ghi chép đầy đủ theo quy định của pháp luật, Thanh tra Sở Y tế vừa xử phạt Phòng khám Đa khoa An Khang gần 80.000.000 đồng và tước chứng chỉ hành nghề khám, chữa bệnh trong thời hạn 9 tháng.
Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây